18e-eeuws vrouwenblad ontdekt bij de Utrechtse Bijzondere Collections

De Recensent voor Vrouwen is een zeldzame 18e-eeuwse lectuurgids voor vrouwen. Tot voor kort waren er van dit tijdschrift geen exemplaren bekend. Bij toeval vond catalogiseerder Paul Pestman het tijdschrift onlangs in het depot van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Het is nu gedigitaliseerd en online te bekijken.

Speciaal voor vrouwen

De Recensent voor Vrouwen is een van de vijf verschenen tijdschriften uit de 18e eeuw speciaal voor vrouwen. Het gedigitaliseerde tijdschrift biedt zowel onderzoekers als leken een prachtig tijdsbeeld van de maatschappelijke positie van vrouwen. Er staan serieuze recensies van boeken in (bijvoorbeeld van De geschiedenis der menschheid uit 1793) en luchtigere stukjes, zoals een verhaal over een Parijse vrouw die haar 19e kind krijgt!

'Bevallige sexe'

In een voorwoord legt de hoofdredacteur zijn bedoelingen uit. Hij wil iedere maand een geschrift wijden aan de 'bevallige Sexe’ en wel met vooral recensies over werken die het vrouwelijk geslacht betreffen of interesseren. Het gaat daarbij om boeken over etiquette, het gezinsleven, het huwelijkse leven en over bijzondere vrouwen zoals de Britse Lady Jane Grey. Daarnaast bevat het blad artikelen ter vermaak, waaronder een ‘vrouwelijke bespiegeling’ over eenzaamheid en een ‘ode aan God na een onweder’.

Onderzoek

Historica Els Kloek onderzocht 18e-eeuwse tijdschriften voor vrouwen en schreef een stuk op de website van de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Daarin zegt ze blij te zijn met de vondst omdat er weinig bekend was over de inhoud van deze tijdschriften. Nu is er de mogelijkheid om er dieper op in te gaan en het leven van vrouwen in die tijd beter te begrijpen.

Niet succesvol

De lectuurgids bleek in de 18e eeuw helaas niet heel succesvol; er zijn maar twee afleveringen verschenen. De eerste editie slaagt erin om de lezeressen expliciet als vrouwen aan te spreken. In de tweede lukt dat minder: de bespreking van het werk over zoogdieren van Pasteur staat er bijvoorbeeld alleen in omdat het zo leerzaam is. Wat vrouwen er speciaal mee moesten, wist de schrijver van de recensie kennelijk ook niet.

Digitaal kijkje in het 18e-eeuwse denken

Ook al ging de recensent al na twee afleveringen ter ziele, het biedt ons een prachtige inkijk in het 18e-eeuwse beeld van en over de vrouw. Benieuwd naar De Recensent voor Vrouwen? Bekijk het nu online.