Expedities

De wens om niet of weinig bekende gebieden te verkennen, is al zo oud als de mensheid zelf. In de klassieke oudheid waren het vooral de Feniciërs, Grieken en Romeinen die expedities of ontdekkingsreizen maakten. In de middeleeuwen waren de contacten tussen Europa en Azië noemenswaardig en kregen reizigers als Marco Polo wereldfaam. Het verval van het Mongoolse Rijk leidde echter tot een inperking van het door Europeanen bereisde gebied.

Maar begin 15de eeuw begon een nieuwe fase in de ontdekkingsgeschiedenis met de reizen van Hendrik de Zeevaarder. Deze Portugese prins zond schepen zuidwaarts langs de kust van Afrika. Ook na Hendriks dood gingen de Portugese ontdekkingsreizen door. Zo rondde Bartolomeus Diaz in 1488 Kaap de Goede Hoop en in 1497 voltooide Vasco da Gama de reis rond Afrika met de eerste zeereis van Europa naar India.

Ook andere landen werden tegen het einde van de 15de eeuw actief. We hoeven maar te denken aan Christoffel Columbus uit het Italiaanse Genua, die in 1492 in dienst van Spanje voet aan wal zetten in het Caraïbisch gebied. In de 16de en 17de eeuw gingen de Engelsen en Nederlanders zich steeds meer roeren op het vlak van de expedities.

Dankzij de boekdrukkunst kon het thuisfront goed op de hoogte worden gehouden van de nieuwste ontwikkelingen in deze hoogtijperiode van exploraties. De Universiteitsbibliotheek Utrecht beschikt over een mooie collectie oude drukken die de ontdekkingsreizen van die tijd belichten. Ook diverse atlassen en kaarten getuigen van de toenmalige drang om nieuwe gebieden te verkennen.

De collectievorming op dit terrein kreeg een flinke stimulans vanaf 1908, toen het Geografisch Instituut werd opgericht. Vooral de toenmalige hoogleraar J.F. Niermeyer besteedde een groot deel van het acquisitiebudget aan de aanschaf van cartografische documenten, die de rol van de Nederlandse overzeese expansie en de Nederlandse ontdekkingsreizen demonstreren. De studie van de Nederlandse exploraties maakte destijds namelijk een belangrijk onderdeel uit van het geografieonderwijs.

Nieuwe Zee-Atlas (1660), Kaart: *VIII*.A.a.7

Items voor dit thema

 Een Nederlandse kijk op d...
Een Nederlandse kijk op de Europese kusten
 Navigeren met een 18de-ee...
Navigeren met een 18de-eeuwse TomTom
 Een kaart voor het berove...
Een kaart voor het beroven van een zilvervloot!
 Eén van de belangrijkste...
Eén van de belangrijkste wereldkaarten van de 16de eeuw
 Een prinselijk exemplaar ...
Een prinselijk exemplaar van de allereerste zeeatlas ter wereld
 De oudste Hindoestaanse g...
De oudste Hindoestaanse grammatica
 Het geheim van het eeuwig...
Het geheim van het eeuwige leven: een hergebruikte VOC-kaart
 De kust is veilig!
De kust is veilig!
 Sleutel tot de Oost: de '...
Sleutel tot de Oost: de 'Itinerario' van Jan Huygen van Linschoten
 Een zeeatlas voor de welg...
Een zeeatlas voor de welgestelde burger

Gedigitaliseerde items voor dit thema

Weergeven