Geneeskunde

Die plastische Chirurgie (1845), N qu 88

De ontwikkelingen in de medische wetenschap zijn sinds de middeleeuwen spectaculair geweest, en vallen in handschriften en gedrukte boeken goed te volgen.

In moderne ogen lijkt de vroegere geneeskunde soms meer op kwakzalverij en waarzeggerij dan op wetenschap, maar het was wel degelijk gebaseerd op een uitgebreid theoretisch kader dat in de klassieke oudheid was ontwikkeld.

Dit werd aangevuld met de nieuwe inzichten, zoals afkomstig van Arabische geneeskundigen. In de 16de eeuw begin Andreas Vesalius met zijn studie naar de menselijke anatomie, en vanaf die tijd volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. In de Bijzondere Collecties kunnen deze op de voet worden gevolgd.

De Bijzondere Collecties bevatten medische handschriften vanaf de twaalfde eeuw. Het gaat vooral om de standaardwerken uit de klassieke oudheid en middeleeuwen, zoals die van Avicenna, Galenus, Gariopontus, Bernardus de Gordonio, Hippocrates, Isaac Israeli en Trota. De meeste zijn in het Latijn of Middelnederlands geschreven. Deze en andere werken verschenen vanaf de late vijftiende eeuw ook in druk, vaak met afbeeldingen.

Een groot aantal van de gedrukte werken over de medische wetenschap is afkomstig van legaten van Utrechtse hoogleraren uit de 19e en vroege 20e eeuw, en de collecties van de Stichting Homeopatisch Centrum en het Militair Hospitaal in Utrecht. In het Universiteitsmuseum bevinden zich collecties met als zwaartepunt tandheelkunde en oogheelkunde

De meer praktische kant van de geneeskunde wordt belicht door de geschriften van de bibliothecaris, bestuurder en dokter Cornelis Booth (1605-78), de correspondentie van de medicus Theodorus Janssonius van Almeloveen (1657-1712), en een grote verzameling collegedictaten vanaf ca. 1700.

Daarnaast zijn er de archieven van Hendrik Zwaardemaker Czn. (1857-1930), hoogleraar fysiologie, Klaas Christianus Winkler (1908-1995), hoogleraar besmettingsleer, en David de Wied (1925-2004), hoogleraar farmacie en verder onder andere voorzitter van het KNAW (1984-90).
 

Items voor dit thema

 Godslasterlijke anatomie....
Godslasterlijke anatomie....?
 Lijnen in handen, gezicht...
Lijnen in handen, gezichten en sterren
 Middeleeuwse medische man...
Middeleeuwse medische manuscripten
 Heilzame planten verzamel...
Heilzame planten verzameld in druk
 Rijk geïllustreerd en ge...
Rijk geïllustreerd en geannoteerd: een beroemd kruidenboek in Nederlandse vertaling
 Een renaissancistisch kru...
Een renaissancistisch kruidenboek in handen van een edele dame
 Medische canon als oorlog...
Medische canon als oorlogsbuit
 Een medisch allegaartje
Een medisch allegaartje
 Medische eenheid of versc...
Medische eenheid of verscheidenheid?
 Middeleeuwse medische vra...
Middeleeuwse medische vraagbaak
 Studieboek of medisch nas...
Studieboek of medisch naslagwerk?
 Een authentiek piskijkers...
Een authentiek piskijkershandboek
 Tegeltjeswijsheid of univ...
Tegeltjeswijsheid of universitaire opleiding?
 Beoordeel een boek niet o...
Beoordeel een boek niet op het formaat: een bijzonder onderdeurtje
 Van voortplantingsorganen...
Van voortplantingsorganen tot kindertekening
 Zeventiende-eeuwse huis- ...
Zeventiende-eeuwse huis- tuin- en keuken middeltjes
 Chirurgie als onderdeel v...
Chirurgie als onderdeel van boekentwist
 Anatomische lessen uit de...
Anatomische lessen uit de vijftiende eeuw
 Medisch raadpleegsysteem ...
Medisch raadpleegsysteem met stervenswijsheden
 Verboden voor vrouwen en ...
Verboden voor vrouwen en meisjes?

Gedigitaliseerde items voor dit thema

Weergeven