Kaarten en atlassen

De Universiteitsbibliotheek Utrecht beheert een aansprekende collectie cartografische documenten. Het merendeel van de meest recente kaarten en atlassen bevindt zich in de Kaartenzaal op de zesde verdieping van de Universiteitsbibliotheek  Uithof. De oudere en minder geraadpleegde documenten worden bewaard in depots en kunnen via de catalogus aangevraagd worden. Het materiaal is niet te leen, maar kan in de leeszaal geraadpleegd worden.

Zoeken op auteur en/of titel

De kaarten en atlassen zijn voor het grootste gedeelte opgenomen in de catalogus van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. U kunt op drie verschillende manieren naar kaarten zoeken:

  • Voornamelijk topografische en sociaal-geografische kaarten bevinden zich in de deelcollectie ‘Kaart’. Kies in de catalogus het tabblad 'Geavanceerd zoeken'. In 'Zoek in alle velden' selecteert u via het uitrolmenu 'Collectie' en onder 'Te zoeken woord(en)' vult u Kaart in. Daarna vult u in het veld daaronder een zoekterm in (bijvoorbeeld Suriname). Vervolgens klikt u rechtsonder in het scherm, naast het totaal aantal titels op 'Toon'.
  • Fysische kaarten, zoals bodemkaarten en geologische kaarten, vindt u vooral in de deelcollectie ‘Carto’. Deze term vult u in bij ‘Geavanceerd zoeken’ na het aanklikken van ‘Collectie’ in ‘Te doorzoeken veld’ en vervolgens geeft u de gewenste zoektermen op.
  • Het is ook mogelijk om op het materiaaltype ‘Kaarten’ of ‘Kaarten (serie)’ te zoeken. Via ‘Geavanceerd zoeken’ kunt u onder ‘Materiaaltype’ één van deze opties aanklikken en vervolgens op trefwoorden verder zoeken. Atlassen vindt u met deze methode echter niet, omdat deze als boek worden beschouwd.

Voor een volledig overzicht van de kaartencollectie kunt u ook de papieren klappers met korte titelbeschrijvingen (tot 2004) raadplegen. Deze klappers bevinden zich in een kast in kamer 6.28 van de Universiteitsbibliotheek Uithof. Op verzoek kunnen bibliotheekmedewerkers ze ter inzage geven.

Een steeds groter deel van de oude kaarten- en atlassencollectie wordt gedigitaliseerd en is online beschikbaar.

Kaarten en atlassen in de Kaartenzaal

In de Kaartenzaal bevindt zich cartografisch materiaal van 1900 en later datum: atlassen, reproducties, globes, plano (ongevouwen) kaarten, gevouwen kaarten, digitale kaarten en cd-roms. De meeste atlassen en reproducties staan in open opstelling. Voor het overige materiaal van ná 1900, zoals gevouwen en plano kaarten, kunt u de bibliotheekmedewerkers om informatie vragen. Zij geven de kaarten desgewenst ter inzage.

Vanaf de computers in de Kaartenzaal heeft u bovendien toegang tot een snelgroeiende collectie digitale en gedigitaliseerde kaarten. Momenteel zijn meer dan 300.000 digitale en gedigitaliseerde kaarten raadpleegbaar. Slechts een klein gedeelte van deze kaarten is opgenomen in de catalogus. Wél zijn de kaarten regionaal ontsloten via een Windows mappenstructuur op de computers in de Kaartenzaal. In de Kaartenzaal ligt een handleiding.

Overig kaartmateriaal

Kaartmateriaal van vóór 1900 en minder geraadpleegde moderne cartografische documenten kunt u inzien in de Leeszaal Bijzondere Collecties. Deze atlassen en kaarten zijn via de catalogus aan te vragen. In de catalogus zijn ook vrijwel alle moderne cartografische documenten ontsloten.
Aangevraagd kaartmateriaal ligt zeven dagen voor u klaar bij de balie van de afdeling Bijzondere Collecties. Wilt u dat het materiaal langer voor u wordt vastgehouden? Overleg dan even met de leeszaalbeheerder. 
Niet alle atlassen en kaarten zijn zonder meer in te zien. Speciale toestemming van een conservator is vereist voor raadpleging van materiaal dat zeer kwetsbaar of kostbaar is. Ook is het mogelijk dat bijzonder materiaal zich elders in bruikleen bevindt of gerestaureerd wordt.

Verder lezen

  • C. Koeman, 'De kaartenverzameling van de Universiteitsbibliotheek te Utrecht'. In: H.F. Hofman ... [et.al.] (eds.), Uit bibliotheektuin en informatieveld : opstellen aangeboden aan dr D. Grosheide bij zijn afscheid als bibliothecaris van de Rijksuniversiteit te Utrecht, p. 358-372. Deventer [etc.]: Van Lochem Slaterus [etc.], 1978.
  • A. van Slobbe, De kaartenverzameling van het Geografisch Instituut der Rijksuniversiteit Utrecht. Utrecht: Geografisch Instituut, 1981. Ongepubliceerde doctoraalscriptie.
  • —, 'Bibliotheekbeschrijving : de kaartverzameling van het Geografisch Instituut van de Rijksuniversiteit Utrecht'. In: Open 13 (1981), nr. 12, p. 601-609.
  • —, 'Kaartenverzamelingen in Nederland : het Geografisch Instituut van de Rijksuniversiteit Utrecht'. In: Kartografisch Tijdschrift, 7 (1982), nr. 2, p. 28-32.
  • R.P. Oddens, 'Maps in the Faculty of Geographical Sciences of the University of Utrecht'. In: The Map Collector 47 (Summer 1989), p. 28-32.
  • Marco van Egmond, 'Een nieuw onderdak voor de kaartenverzameling van de Utrechtse Faculteit Geowetenschappen'. In: Caert-Thresoor 24.3 (2005): p. 79-83.
  • —, 'Kaarten op koers : Kaartenverzameling Utrechtse Faculteit Geowetenschappen: een nieuw onderkomen en nieuwe ontwikkelingen'. In: Geo-Info 2.2 (2005): p. 72-76. Zie: pdf.
  • —, ''Een zaak van nationaal en wetenschappelijk belang' : de Utrechtse kaartenverzameling in historisch perspectief'. In: Marco van Egmond, Bart Jaski en Hans Mulder (eds.), Bijzonder onderzoek : een ontdekkingsreis door de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Utrecht; Zwolle: Universiteitsbibliotheek Utrecht; Waanders, 2009. p. 90-95. Zie: pdf.
  • —, 'Kaartencollecties in Nederland : collectie kaarten en atlassen van de Universiteitsbibliotheek Utrecht'. In: Caert-Thresoor 29.1 (2010): p. 26-27. Zie: http://www.caert-thresoor.nl/kaartcollecties/index.html#29.1.
  • —, 'Kartografische 'aardverschuiving' in Utrecht : geologische en bodemkundige kaarten verhuizen naar universiteitsbibliotheek' . In: Geo-Info : Tijdschrift voor Geo-Informatie Nederland 8 (2011) 1: p. 36-38. Zie: pdf.