Muziek

In de religieuze cultuur van de Nederlanden heeft muziek altijd een belangrijke rol gespeeld. Vanaf de middeleeuwen wordt muziek op schrift gesteld, ook in de Utrechtse kloosters en kapittels. In protestants Nederland blijven kerkelijke gezangen een voorname rol spelen in de religieuze beleving, en in de kerken werden die gezangen begeleid door kerkorgels.

Bij de Bijzondere Collecties is dit gehele spectrum van religieuze muziek in handschrift en druk vertegenwoordigd. Via de geconfisqueerde klooster- en kapittelbibliotheken is de Universiteitsbibliotheek Utrecht nu in het bezit van een aantal handschriften met de teksten van kerkelijke gezangen (brevieren, missalen, antifonaria), vaak met muzieknotatie.

Hieronder bevinden zich het vermaarde Antifonarium (Hs. 406) en het unieke Utrechts Prosarium (Hs. 417), beide gemaakt voor het Mariakapittel in de 12de en 13de eeuw. Tevens zijn er drie middeleeuwse handschriften met polyfonische muzieknotatie: Hss. 406 (fol. 141v), 1846 (ca. 1440) en Hs. 16 H 34 (decennia rond 1500).

Een handschrift met polyfone muziek die door verschillende muziekanten is gebruikt en aangevuld is de Spaanse Codex Lerma (Hs. 3 L 16) van rond 1590-1610.

Ook uit de latere periode zijn er handgeschreven muziekstukken, naast een groot aantal gedrukte werken uit de 16de tot en met de 18de eeuw, afkomstig van het Instituut voor Muziekwetenschap. In de collectie van de Sint-Gregorius-Bibliotheek bevindt zich naast veel boeken ook een grote verzameling bladmuziek.

Een van de topstukken is het Liber Choralis, met daarin aantekeningen geschreven door Orlando di Lasso (1532-94) (Gregorius Hs. F 1).

Het Utrechtse Orgelarchief, waarvan de Utrechtse hoogleraar Maarten Albert Vente (1915-1989) de eerste samensteller was, bevat naar schatting 130.000 stukken. Hierin bevinden zich de archieven van de orgelbouwers Bätz-Witte, Nöhren, Maarschalkerweerd, Smits, Strubbe en (in kopie) Ypma, en de orgeldeskundigen Bolt, Erné, Gierveld, Kret, Legêne, Sijmons en Vente zelf, alsmede documentatie Het orgel in de samenleving en het Archief Stichting Orgelcentrum (1958-86).

Het is deels ontsloten via de European Organ Index. Verdere informatie is verkrijgbaar via de website van de Stichting Utrechts Orgelarchief Maarten Albert Vente.

Getijdenboek van Kunera van Leefdael, Ms. 5 J 26, 14r

Items voor dit thema

 De diefstal van het Weesp...
De diefstal van het Weesper Missaal
 Microtonale intervallen: ...
Microtonale intervallen: een 12de-eeuwse cultuurclash
 De Codex Lerma: Spaanse m...
De Codex Lerma: Spaanse muziekschat met hanenpoten

Gedigitaliseerde items voor dit thema

Weergeven