Rondom de Reformatie

De opkomst van het protestantisme in de 16e eeuw bracht in de noordelijke Nederlanden ingrijpende veranderingen met zich mee.

Utrecht ging in 1580 over tot het protestantisme. De katholieke eredienst werd verboden en de Utrechtse klooster- en kapittelbibliotheken werden geconfisqueerd voor de stadsbibliotheek. Utrecht werd een protestants bolwerk, en dit wordt weerspiegeld in de handschriften en oude drukken van de Bijzondere Collecties.

Een markant figuur ten tijde van de roerige Reformatie was Arnold Buchelius (1565-1641). Hij stapte van het katholicisme over naar het calvinisme, was geïnteresserd in oude monumenten, heraldiek en genealogie, en vervulde bestuursfuncties, onder andere bij de VOC.

Zijn ruim 50 handschriften en brievenverzamelingen in de collectie geven een intieme kijk in het leven van een Nederlandse amateur geleerde en zijn contacten rondom 1600. Zijn oom was de hervormingsgezinde kanunnik van het Mariakapittel, Huybert Edmond van Buchell (1513-1599). Hij liet ca. 2000 boeken na aan de stadbibliotheek, waaronder vele zeldzame uitgaven in hun oorspronkelijke band.

De universiteitsbibliotheek hield daarna de collectie over het protestantisme op peil, ondermeer door het legaat van de hoogleraar Simon van der Linde (1905-1995) en de uitgebreide collectie van de Nederlandse Hervormde Kerk.
    
Het gedachtegoed van de Reformatie of Hervorming werd uitgedragen en bestudeerd door een keur van Utrechtse hoogleraren, die vaak ook predikers waren. Door middel van hun archieven zien we hun als het ware in actie tussen hun tijdgenoten, en meedoen aan de theologische en wetenschappelijke discussies van de dag.

De bekendste namen zijn die van Gisbertus Bonnet (1723-1805), Jodocus Heringa (1765-1840), Johannes Jacobus van Oosterzee (1817-1882), Arnold Hendrik de Hartog (1869-1938), Anneaus Marinus Brouwer (1875-1948), Michiel Cornelis van Mourik Broekman (1878-1945), Theodoor Christiaan Vriezen (1899-1981), Arnold Albert van Ruler (1908-1970), Willem Cornelis van Unnik (1910-1978), en Johannes Christiaan Hoekendijk (1912-1975).

Daarnaast zijn er archieven van hoogleraren van elders, zoals die van Paulus Merula (1558-1607; Leiden) en Petrus Chevalier (1760-1825; Groningen), en de productieve en invloedrijke Johannes Hermanus Gunning jr. (1829-1905; Amsterdam en Leiden). Ook de archieven van twee controversiële predikanten, Hermann Friedrich Kohlbrugge (1803-1875) en Lambertus Gerardus Cornelis Ledeboer (1808-1863), behoren tot de collectie.

Ex-libris van J.H. Gunning en portret van Niellius

Items voor dit thema

 Oude dagboeken vernieuwd
Oude dagboeken vernieuwd
 Buchelius als ouderling
Buchelius als ouderling
 Unieke exemplaren van de ...
Unieke exemplaren van de Heidelbergse Catechismus
 De diefstal van het Weesp...
De diefstal van het Weesper Missaal

Gedigitaliseerde items voor dit thema

Weergeven