Fortress Europe: sieges and fortifications on the map

The year 2014 was the 300th anniversary of the ending of the War of the Spanish Succession (1701-1713/14). Utrecht University Library houses a large collection of siege maps, fortification plans and engineers’ maps, offering a splendid visual image of the events during the War of the Spanish Succession. Also of many other wars in the turbulent 18th and preceding 17th century the library has often unique cartographic material in its vaults.

The digital exhibition Fortress Europe: sieges and fortifications on the map shows in chronological order over 100 cartographical documents dating back to the period between 1600 and 1835 and which all relate to siege maps and fortification plans of mainly European towns, from the 18th century. The maps are georeferenced which means that they can be analyzed in an innovative way in geographical information systems like Georeferencer and Google Earth. By clicking on a thumbnail below the map opens in the viewer. Here in the menu left one can choose viewing the document in Georeferencer or Google Earth.

More about this exhibition

Items voor deze tentoonstelling

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog belegerde Maurits van Oranje in 1602 de stad Grave, die in handen was van Spanjaarden. Na een beleg van twee maanden gaf de stad zich op 20 september 1602 over aan het Staatse leger. De hier getoonde kaart illustreert op levendige wijze de gebeurtenissen tijdens dat beleg. Al vanaf 1586, toen Parma de stad innam, ging Grave gebukt onder Spaanse heerschappij. De veldtocht van Prins Maurits in 1602 was gericht op de vijandelijke legers in de Zuidelijke Nederlanden, maar die wisten de confrontatie te ontlopen. Op zijn terugtocht naar het noorden, omsingelde Maurits samen met Frederik Hendrik ...
Lees verder
Deze meetkundig niet erg betrouwbare kaart toont een geografisch overzicht van de veldtocht van Prins Maurits van Oranje in het jaar 1602. De kaart is ontworpen door de landmeter Floris Balthasars van Berckenrode (1562/63-1616), en mogelijk eerst los uitgegeven. Later werd de kaart opgenomen in J. Orlers, 'Warachtige beschryvinghe van alle de belegeringhen ende victories […] door […] Maurits van Nassau' (Leiden, 1619). Met stippellijnen zijn de verschillende routes van de drie korpsen, waaruit de legermacht van Maurits was opgebouwd, ingetekend. In de weergave van de stippellijnen is geen onderscheid gemaakt voor wat betreft lijnstijl of –vorm. Dit bevordert de leesbaarheid ...
Lees verder
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog is het Beleg van Breda één van de meest aansprekende gebeurtenissen geweest. Breda was destijds een strategisch belangrijke en sterke vestingstad in Staats-Brabant, niet ver van de grens met Spaans Brabant. De stad aan het riviertje de Mark werd in 1624 en 1625 belegerd door Spaanse troepen onder leiding van Ambrogio Spinola. Zoals de hier gepresenteerde kaart laat zien, werd de stad omringd door een zogeheten circumvallatielinie en – dichter op de stad – een contravallatielinie. Laatstgenoemde linie had vooral als doel de omsingelde stad te bestoken met geschut en aanvallen. De circumvallatielinie, die daaromheen lag, ...
Lees verder
Deze gedrukte kaart illustreert het beleg van ’s-Hertogenbosch in 1629. Het is niet bekend wie de kaart heeft vervaardigd en gegraveerd. Het beleg van 's-Hertogenbosch speelde zich af ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog. Onder leiding van stadhouder Frederik Hendrik van Oranje werd hiermee een tegenaanval op de Spanjaarden ingezet. Door de moerassige omgeving van ’s-Hertogenbosch was de belegering geen sinecure en waren nieuwe dijken en molens noodzakelijk. Zoals de kaart laat zien, hanteerden de belegeraars een zogeheten circumvallatielinie en – dichter op de stad – een contravallatielinie. Laatstgenoemde linie had vooral als doel de omsingelde stad te bestoken met geschut ...
Lees verder
Deze gedrukte kaart toont het beleg van ’s-Hertogenbosch in 1629. De kaart is rond 1630 vervaardigd door de militaire ingenieur Jacques Prempart. Het beleg van 's-Hertogenbosch speelde zich af ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog. Onder leiding van stadhouder Frederik Hendrik van Oranje werd hiermee een tegenaanval op de Spanjaarden ingezet. Door de moerassige omgeving van ’s-Hertogenbosch was de belegering geen sinecure en waren nieuwe dijken en molens noodzakelijk. Zoals de kaart laat zien, hanteerden de belegeraars een zogeheten circumvallatielinie en – dichter op de stad – een contravallatielinie. Laatstgenoemde linie had vooral als doel de omsingelde stad te bestoken met ...
Lees verder
Deze kaart van het beleg van Maastricht door ‘stedendwinger’ Frederik Hendrik in 1632 komt oorspronkelijk uit de Latijnse uitgave van Joan Blaeus Toonneel der steden (1649, zie voor een Nederlandstalige editie: http://bc.library.uu.nl/nl/node/663). Aan de keerzijde bevindt zich namelijk een Latijnse tekst. Het beleg van Maastricht vond plaats tijdens de Tachtigjarige Oorlog, van begin juni tot eind augustus 1632. Eerder dat jaar had Frederik Hendrik zonder al te veel problemen de Limburgse steden Venlo, Roermond en Sittard weten te heroveren. Maastricht lonkt nu ook. Met ruim 20.000 man troepen – waaronder ook Franse, Engelse en Schotse huureenheden – sloeg Frederik Hendrik in ...
Lees verder
De hier gepresenteerde kaart biedt een overzicht van de vestingwerken van en om ’s-Hertogenbosch in het midden van de 17de eeuw. Alleen de fortificaties en de voor inundatie belangrijke waterwegen zijn weergegeven, waardoor sprake is van een (onbewuste) thematische kaart. Het ontwerp is afkomstig van de militaire ingenieur Jacques Prempart. Oorspronkelijk is de kaart gepubliceerd in de Latijnse editie van Joan Blaeus stedenboeken van de Nederlanden (1649 en 1652). Op de keerzijde bevindt zich namelijk een Latijnse tekst in vier kolommen. Zie voor de Nederlandstalige stedenboeken van Blaeu: http://bc.library.uu.nl/nl/node/663.
Lees verder
Deze kaart van het beleg van ’s-Hertogenbosch in 1629 is bepaald bijzonder te noemen. De ontwerper of de graveur heeft bij het vervaardigen van de kaart zitten slapen of heeft een verkeerd voorbeeld gebruikt. De omwalde stad zelf is namelijk in spiegelbeeld weergegeven! Daarnaast is ook de oriëntatie van de stad foutief; met de klok mee zou die een kwartslag moeten draaien! Ook cartografie was mensenwerk en is dat overigens nog steeds …! Het beleg van 's-Hertogenbosch speelde zich af ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog. Onder leiding van stadhouder Frederik Hendrik van Oranje werd hiermee een tegenaanval op de Spanjaarden ...
Lees verder
Deze picturaal aandoende manuscriptkaart toont de posities van de Franse en geallieerde legers bij het stadje Rastatt (Baden-Württemberg) in 1697, op het einde van de Negenjarige Oorlog (1688-1697). In deze oorlog – in het Duits de Paltse Successieoorlog en in het Frans de Oorlog van de Liga van Augsburg genoemd – vocht Frankrijk tegen Engeland, de Republiek, Spanje, Savoye en het Heilige Roomse Rijk. De laatstgenoemde katholieke én protestantse geallieerden waren vooral beducht voor een Franse hegemonie. Tijdens de Negenjarige Oorlog vonden gevechtshandelingen plaats in diverse delen van Europa, maar ook in Indië en Amerika. Inzet van de Fransen was het ...
Lees verder
Beter goed gestolen dan slecht bedacht. Dat moet de auteur hebben gedacht, toen hij dit manuscriptkaartje van de vesting en citadel van Verdun kopieerde. De originele kaart is afkomstig uit de publicatie ’Forces de L’Europe ...’ (1690-1695) van de Franse uitgever Nicolas de Fer. Publicaties van De Fer en ook andere buitenlandse uitgevers waren overigens wel vaker doelwit van kopieerwoede. Sommige uitgevers in de Republiek bezaten zelfs het alleenrecht op het nadrukken van buitenlandse boeken en kaarten! In dit geval is echter geen sprake van een nagedrukte kaart, maar van een nagetekende kaart. Mogelijk dat de auteur uit pure privéoverwegingen ...
Lees verder
Tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713) overwon de Nederlands-Engelse vloot op 23 oktober 1702 de Frans-Spaanse vloot in de Baai van Vigo (Noord-Spanje). Deze actie, ondernomen op aanraden van vice-admiraal Philips van Almonde, was bedoeld om de Spaanse zilvervloot te veroveren. Een deel van deze vloot werd buitgemaakt, een ander deel werd vernield. De Haagse uitgever Anna Beek (1657-ná 1717) publiceerde deze kaart, die een treffend beeld geeft van de slag in de Baai van Vigo. Beek was een specialist op het gebied van kaarten van veldslagen en belegeringen. In het begin van de 18de eeuw bracht zij ongeveer zestig van ...
Lees verder
Deze mooi geïllustreerde kaart biedt een beeld van de krijgsverrichtingen rond de Spaanse stad Cádiz tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Twistpunt in die Europese oorlog was de erfopvolging van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei Europese plaatsen zwaar belegerd werden of het toneel waren van grote veldslagen. Ook de havenplaats Cádiz kon het oorlogsgeweld niet ontlopen. In de zogeheten Slag bij ...
Lees verder
Grote stofwolken als gevolg van hevig strijdende legers: die zijn heel beeldend te zien op deze kaart van het beleg van Turijn in 1706. De belegering van de Italiaanse stad door Franse troepen vond plaats tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Twistpunt in die Europese oorlog was de erfopvolging van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei Europese plaatsen zwaar belegerd werden ...
Lees verder
De vesting Hesdin in Noord-Frankrijk is het onderwerp van deze kaart. In de 16de eeuw en een deel van de 17de eeuw behoorde het stadje toe aan de Spaanse Nederlanden, maar in 1639 werd het door Frankrijk belegerd en veroverd. Veel van de vestingwerken van Hesdin hebben de tand des tijds niet doorstaan. Niettemin zijn enkele structuren in onder meer de verkaveling nog wel te herkennen. Deze kaart werd gegraveerd door B. van Zijl en rond 1708 gepubliceerd door de Haagse uitgever Pieter Husson, een specialist in fortificatie- en belegeringskaarten. Op hetzelfde blad als waarop de plattegrond van Hesdin is gedrukt, ...
Lees verder
Deze in 1708 gepubliceerde plattegrond toont de vesting Condé-sur-l’Escaut in Noord-Frankrijk. De stad werd in de geschiedenis betwist door Frankrijk en Vlaanderen, en later door de Spanjaarden. Met de Vrede van Nijmegen werd Condé-sur-l’Escaut definitief Frans. De stad, strategisch gelegen in een moerassig gebied bij de samenvloeiing van de Schelde en de Hayne, had toen nog goeddeels middeleeuwse versterkingen. De vestingbouwkundige Vauban zou vervolgens de fortificatie van Condé-sur-l’Escaut moderniseren en verbeteren. De vesting is pas relatief laat – in 1923 – ontmanteld en bezit dan ook nog tal van versterkingen, waaronder een deel van de bastionomwalling. De kaart is op de ...
Lees verder
Deze kaart biedt een weergave van het beleg van Lille of Rijsel in 1708, tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Die oorlog laaide op na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700. Er ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei Europese plaatsen zwaar belegerd werden of het toneel waren van grote veldslagen. Ook de stad Lille vormde ...
Lees verder
Deze nieuwskaart toont in woord en beeld de Slag bij Oudenaerde in de Spaanse Nederlanden op 11 juli 1708. Het betrof een belangrijke veldslag tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Meetkundig gezien is de kaart weinig betrouwbaar, maar het doel van de kaart was vooral om de lezer een beeld van de gevechtshandelingen te laten vormen. Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, ...
Lees verder
Deze mooi gegraveerde kaart biedt een treffende weergave van het beleg van Lille of Rijsel in 1708, tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Die oorlog laaide op na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700. Er ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei Europese plaatsen zwaar belegerd werden of het toneel waren van grote veldslagen. Ook de ...
Lees verder
Deze plattegrond van Lille of Rijsel is in 1709 op de markt gebracht door de Brusselse uitgever Eugène-Henri Fricx (1644-1730). Het document maakt deel uit van een soort drieluik: Fricx publiceerde naast deze plattegrond gelijktijdig een overzichtskaart van het beleg van de stad en een detailkaart van de citadel. Daarmee informeerde hij op een optimale manier het publiek over de gebeurtenissen tijdens de belegering van Lille in 1708. Het beleg van Lille vond plaats tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Die oorlog laaide op na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700. Er ontspon zich een voornamelijk Europese ...
Lees verder
Deze detailkaart van de citadel van Lille of Rijsel is in 1709 gepubliceerd door de Brusselse uitgever Eugène-Henri Fricx (1644-1730). Het document maakt deel uit van een soort drieluik: Fricx publiceerde naast deze detailkaart gelijktijdig een overzichtskaart van het beleg van de stad en een grootschalige plattegrond van de stad zelf. Daarmee informeerde hij op een optimale manier het publiek over de gebeurtenissen tijdens de belegering van Lille in 1708. Het beleg van Lille vond plaats tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Die oorlog laaide op na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700. Er ontspon zich een ...
Lees verder
Valenciennes, een stad in Noord-Frankrijk, heeft gedurende haar historie veel geleden onder oorlogsgeweld. In de 16de en een deel van de 17de eeuw behoorde de stad tot de Spaanse Nederlanden. In 1656 sloeg het Franse leger echter een beleg rondom Valenciennes op, maar de Slag bij Valenciennes in juli van dat jaar resulteerde in een Spaanse overwinning. Hierdoor zagen de Fransen zich genoodzaakt het beleg te staken. In 1677 lukte het de troepen van Lodewijk XIV onder leiding van Vauban wel om de stad in te nemen. Bij de Vrede van Nijmegen van 1678 kwam Valenciennes definitief in Franse handen. ...
Lees verder
Maubeuge is een kleine stad in Noord-Frankrijk, die in de 16de en een deel van de 17de eeuw tot de Spaanse Nederlanden behoorde. Met de Vrede van Nijmegen in 1678 kwam Maubeuge aan Frankrijk toe. Voor die tijd waren het echter de Franse koningen Lodewijk I, Frans I en Hendrik II die de stad tot driemaal toe in de as legden. Onder de regering van Lodewijk XIV maakte Vauban van Maubeuge een vesting. Van deze versterkingen is tegenwoordig nog veel te herkennen, ondanks dat de stad hevig te lijden heeft gehad in de Tweede Wereldoorlog. Door bombardementen in mei 1940 ...
Lees verder
Deze plattegrond uit 1709 toont het beleg van Mons of Bergen in de provincie Henegouwen. Het betrof een beleg tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei Europese plaatsen zwaar belegerd werden of het toneel waren van grote veldslagen. Ook de stad Mons vormde in ...
Lees verder
Deze plattegrond uit circa 1710 toont het beleg van Doornik of Tournai. Van 29 juni tot 2 september 1709 werd de stad omsingeld door geallieerde troepen onder bevel van de hertog van Marlborough. Het beleg vond plaats tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei ...
Lees verder
Deze kaart biedt een weergave van het beleg van het Noord-Franse St. Venant in 1710. De belegering door troepen van de Grote Alliantie begon op 6 september en eindigde op 30 september, toen de stad capituleerde. Nog in hetzelfde jaar bracht de Brusselse uitgever Eugène-Henri Fricx de hier gepresenteerde kaart uit, waarmee hij het geïnteresseerde publiek een actueel beeld van de toenmalige militaire gebeurtenissen rond St. Venant voorschotelde. Het beleg van St. Venant vond plaats tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. ...
Lees verder
Fiere vestingwerken rondom een kleine stad: dat beeld toont deze plattegrond van Philippeville uit 1710. De plaats maakte toen deel uit van de Zuidelijke Nederlanden en ligt tegenwoordig in de Belgische provincie Namen. Philippeville werd in het midden van de 16de eeuw gesticht, nadat de vesting Mariembourg in 1554 was gevallen. Met de strategisch gelegen nieuwe vestingstad wilde keizer Karel V de grens van Frankrijk blijven bewaken. Hij vernoemde de plaats naar zijn zoon, de toekomstige koning Filips II. Philippeville kreeg een radiaal, stervormig stratenpatroon met in het midden een plein. Uiteraard werd het stadje voorzien van versterkingen, die in de ...
Lees verder
De Noord-Franse stad Béthune werd in 1710 belegerd door troepen van de Grote Alliantie. Deze kaart uit hetzelfde jaar biedt een beeld van dit beleg, dat plaats vond tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei Europese plaatsen zwaar belegerd werden of het toneel waren ...
Lees verder
Deze plattegrond biedt een overzicht van louter de vestingwerken en citadel van de stad Arras of Atrecht in Noord-Frankrijk. Daarmee is de kaart strikt genomen als een vroege en onbewuste vorm van thematische cartografie te beschouwen. Toen de Haagse uitgever en specialist in fortificatiekaarten Pieter Husson deze kaart rond 1710 publiceerde, maakte Arras al deel uit van Frankrijk. In de 16de en een deel van de 17de eeuw behoorde het tot de Spaanse Nederlanden. De kaart toont de fiere vesting van Arras, voorzien van diverse bastions, hoorn- en kroonwerken, ravelijnen en een citadel. Deze citadel was tussen 1668 en 1672 ...
Lees verder
Het Noord-Franse Aire of Ariën kreeg in 1710 een belegering door troepen van de Grote Alliantie te verduren. Deze kaart van het beleg werd kort daarna gepubliceerd door de Haagse uitgever Pieter Husson. Hiermee stelde hij het publiek in staat om zich een beeld te vormen van de militaire gebeurtenissen rond Aire. Het beleg van Aire, toen deel van de Spaanse Nederlanden, vond plaats tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, ...
Lees verder
Deze plattegrond toont een beeld van de belegering van het Noord-Franse Aire of Ariën in 1710. De plattegrond werd kort daarna gepubliceerd door de Brusselse uitgever Eugène-Henri Fricx. Hiermee stelde hij het publiek in staat om zich een beeld te vormen van de toenmalige militaire gebeurtenissen rond Aire. Het beleg van Aire – door troepen van de Grote Alliantie – vond plaats tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de ...
Lees verder
Deze in 1712 uitgegeven kaart toont een inundatieplan voor het gebied ten oosten van de vesting Condé-sur-l’Escaut in Noord-Frankrijk. Deze stad werd in de geschiedenis betwist door Frankrijk en Vlaanderen, en later door de Spanjaarden. Met de Vrede van Nijmegen werd het definitief Frans. Condé-sur-l’Escaut strategisch gelegen in een moerassig gebied bij de samenvloeiing van de Schelde en de Hayne, had toen nog goeddeels middeleeuwse versterkingen. De vestingbouwkundige Vauban zou vervolgens de fortificatie van Condé-sur-l’Escaut moderniseren en verbeteren. Het moerassige gebied aan de oostzijde bood natuurlijk volop mogelijkheden tot inundatie, waardoor een potentiële vijand in zijn opmars ernstig gehinderd zou ...
Lees verder
Deze kaart uit circa 1712 toont een mooi beeld van het 18de-eeuwse Duinkerken, de belangrijke Noord-Franse havenplaats. Ook ten tijde van de Spaanse Successieoorlog (1702-1713) was Duinkerken als maritieme basis van strategisch belang. In 1712 kwam de stad kort in handen van Engeland, dat meestreed met de zogeheten Grote Alliantie. Twistpunt in die Europese strijd was de erfopvolging van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog ...
Lees verder
Deze plattegrond uit circa 1712 toont het beleg van Béthune, een Noord-Franse stad. Het betrof een beleg tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713). Na de dood van de kinderloze Spaanse koning Karel II in 1700 ontspon zich een voornamelijk Europese strijd om zijn erfopvolging. De Franse zonnekoning Lodewijk XIV stond, geholpen door Beieren en Spanje, tegenover de geallieerde legers van Engeland, de Republiek der Verenigde Nederlanden, de Duitse keizer, Pruisen en de Oostenrijkse Habsburgers. Een bloedige oorlog was het gevolg, waarbij allerlei Europese plaatsen zwaar belegerd werden of het toneel waren van grote veldslagen. Ook Béthune vormde in 1710 het decor voor ...
Lees verder
De vesting Stralsund in het Duitse Mecklenburg-Voor-Pommeren kent een bewogen geschiedenis. Meermalen was de stad het toneel van oorlogshandelingen. Zo ook in 1678, toen de stad in handen was van Zweden en vanaf 20 september tot 15 oktober door Brandenburg-Pruisische troepen belegerd werd. Na een bombardement van nog geen twintig uur veroverden meer dan 20.000 Duitse soldaten uiteindelijk de zwaar verwoeste vesting en was de zogeheten Slag om Stralsund ten einde. Op deze kaart uit 1715 staan de oude loopgraven van de belegeraars (met aanduiding van de letter ‘G’) nog ingetekend. De kaart is echter met een ander doel vervaardigd, ...
Lees verder
Een sterke vesting en dito citadel: dat bezat de Noord-Franse stad Cambrai of Kamerijk, die in de tijd dat deze kaart verscheen al tot Frankrijk behoorde. In de 16de en een deel van de 17de eeuw maakte Cambrai echter deel uit van de Spaanse Nederlanden. Het cartografische document werd omstreeks 1715 gepubliceerd door de Haagse uitgever Pieter of Pierre Husson (1678-1733), een specialist in fortificatie- en belegeringskaarten. De kaart toont Cambrai met fiere vestingwerken, bestaande uit diverse bastions, hoorn- en kroonwerken, ravelijnen en een citadel. Tegenwoordig is van de eens zo roemruchte vesting en citadel echter bijna niets meer terug te ...
Lees verder
Het onderwerp van deze kaart van Nijmegen uit het begin van de 18de eeuw is zonneklaar: het bieden van een overzicht van de toenmalige, verbeterde fortificaties. Die vernieuwde fortificaties waren in 1702 door de beroemde Menno van Coehoorn ontworpen en uitgevoerd. De tegen een stuwwal aangebouwde stad vereiste specifieke vestingwerken voor een goede verdediging. Heel duidelijk waarneembaar zijn de extra fortificaties of lunetten, die op deze wal buiten de directe defensiegordel van de stad liggen. Ook goed zichtbaar is het Fort Knodsenburg aan de overkant van de Waal. Deze in 1585 aangelegde schans speelde een belangrijke rol tijdens de Tachtigjarige ...
Lees verder
Een merkwaardige stijl kan deze kaart van Gibraltar zeker niet ontzegd worden. Het schiereiland zelf is namelijk driedimensionaal – in ‘vogelvlucht’ – weergegeven, terwijl het stedelijke gedeelte in een plat vlak wordt afgebeeld. Een mengeling van een wat ouderwetse en moderne vorm van cartografie dus. Het is een echte nieuwskaart met een verklarende tekst, hoewel de berichtgeving gaat over een gebeurtenis die al twee decennia eerder had plaatsgevonden. De kaart werd in 1727 uitgegeven door de Amsterdamse gebroeders De Leth, getuige een advertentie in de Amsterdamsche Courant, d.d. 4 februari 1727: '[...] by And. de Leth [...] zal in een dag ...
Lees verder
Deze kaart van Gibraltar biedt een tamelijk bijzondere weergave van het schiereiland. Het reliëf en de grote rotsen zijn namelijk driedimensionaal – in ‘vogelvlucht’ – afgebeeld, terwijl de stad in een plat vlak staat ingetekend. Gibraltar ligt zeer strategisch bij de ingang van de Middellandse Zee. Tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713) was het de geallieerden er alles aan gelegen om dit schiereiland in te nemen. In augustus 1704 lukte het een Engels-Nederlandse troepenmacht om Gibraltar op Spanje te veroveren. Bij de Vrede van Utrecht in 1713 kwam het stuk land definitief in handen van Engeland en ontwikkelde de stad zich tot ...
Lees verder
De titel bovenaan deze kaart zegt het al: dit is een zogeheten ‘Teâtre de la guerre’, een oorlogstheater van Midden-Amerika. Dit type kaart maakte flink opgang vanaf het eind van de 17de eeuw. De vele successieoorlogen waren debet aan deze trend. Met behulp van de oorlogstheaters of -tonelen kon het algemene publiek een indruk krijgen van de geografische gesteldheid van de gebieden waar de toenmalige oorlogen woeden. In sommige gevallen werden de theaters ook voorzien van symbolen, die verwijzen naar troepenconcentraties en veldslagen. De hier gepresenteerde kaart toont het oorlogstoneel van Midden-Amerika, destijds een regio waar de koloniale grootmachten Spanje, Engeland, ...
Lees verder
Deze handgetekende plattegrond toont enkele vestingwerken in de buurt van de Arnhemse Velperpoort. Te zien zijn enkele bastions en ravelijnen, zoals die sinds het begin van de 18de eeuw volgens het Nieuw-Nederlandse stelsel zijn aangelegd. De kaart is vervaardigd met het oog op de verbetering van het bastion Velperpoort en het ravelijn ‘Sourevangers-hoff’. De legenda wijst bijvoorbeeld op de ‘afgebrookene tweede of middelste poort'. De noodzakelijk aanpassingen zijn met letters en een rode kleur aangeduid, maar worden slechts gedeeltelijk verklaard in de legenda. Waarschijnlijk behoorde bij de kaart nog een afzonderlijke toelichting met een verklaring van de overige letters.
Lees verder
Deze prachtig gegraveerde kaart toont de belegering én verwoesting van de Duitse stad Philippsburg, nabij Karlsruhe, in 1734. Vanaf medio mei stonden dat jaar tijdens de Poolse Successieoorlog de Franse belegeringstroepen tegenover de Oostenrijkse troepen, die de stad moesten verdedigen. In totaal brachten de Fransen 46 bataljons in stelling, waarvan veertien aan de westzijde van de Rijn en de rest aan de oostzijde. Aan de oostkant richtte de helft van de troepenmacht zich op het afslaan van eventuele tegenaanvallen van een ontzettingsmacht. Dat dit geen overbodige luxe was, bleek toen Prins Eugenius van Savoye met een troepenmacht vergeefs probeerde de Oostenrijkers ...
Lees verder
Deze kaart biedt een overzicht van Zuidoost-Europa, waar in het tweede kwart van de 18de eeuw talrijke oorlogshandelingen plaatsvonden. Op veel van dergelijke zogeheten oorlogstheaters – destijds zeer populair – staan de militaire acties zelf vaak niet ingetekend. De kaarten waren voornamelijk bedoeld voor het gewone publiek om zich te oriënteren. Men kon zo het verloop van de oorlogen geografisch lokaliseren. De hier getoonde kaart geeft echter wel enige informatie over de toenmalige militaire schermutselingen. Te zien zijn bijvoorbeeld de steden en plaatsen met fortificaties en ook afzonderlijke schansen zijn afgebeeld. Hoewel een legenda ontbreekt, wijzen zwart-wit gestreepte rechthoeken op ...
Lees verder
Dit eenvoudige kaartje (18 x 21 centimeter) toont de schans Crèvecoeur bij ’s-Hertogenbosch. Het is afkomstig uit het boek Tegenwoordige staat der Vereenigde Nederlanden, dat in 1740 door Isaak Tirion te Amsterdam werd uitgegeven. De geschiedenis van Crèvecoeur gaat terug tot 1587, toen in de Tachtigjarige Oorlog door het Staatse leger onder Filips van Hohenlohe hier een verdedigingswerk werd opgericht. Deze militaire versterking moest de scheepsvaart op het riviertje de Dieze controleren. Het verdedigingswerk wisselde meerdere malen van bezetter en in 1599 kwam het in handen van de Spanjaarden, die er een echt fort van maakten. Een jaar later wist Maurits ...
Lees verder
Deze manuscript plattegrond uit 1740 toont een plan ter verbetering van de verdedigingswerken van het Fort Amsterdam in Willemstad, Curaçao. Dit fort ligt op een strategisch punt, op een landtong ten zuidoosten van de Sint Annabaai bij de toegang tot de haven. Het fort werd in 1635 en 1636 gebouwd door de West-Indische Compagnie (WIC) en functioneerde toen als verdedigingswerk en als hoofdkantoor voor de WIC. Kapitein-ter-Zee Cornelis Schrijver stelde in 1737 en 1738 rapportages op met betrekking tot de staat van de defensie op het eiland Curaçao. Op basis daarvan werden plannen in verscheidene varianten ter verbetering van de verdedigingswerken ...
Lees verder
Deze kaart illustreert de verovering, in 1739, door de Engelsen van de havenstad Porto Bello, het tegenwoordige Portobelo in Panama. De kaart werd een jaar later in Londen op de markt gebracht en representeert dus de Engelse visie op het geheel. Het was Christoffel Columbus, die de Baai van Porto Bello in 1502 ontdekte en hem vernoemde. ‘Puerto Bello’ (mooie haven) beschikt over een natuurlijke haven, die geschikt is voor schepen met een grote diepgang. Het was daarom niet verwonderlijk, dat de Spanjaarden aan het eind van de 16de eeuw hier een stad stichtten. En natuurlijk bleken de vijanden van Spanje ...
Lees verder
Deze bijzondere handgetekende plattegrond toont de vesting Termunde of Weichselmünde (het tegenwoordige Twierdza Wisłoujście nabij Gdańsk), in of ná 1742. Zoals de naam al zegt, diende het fort ter verdediging van de monding van de Weichsel (Wisła). Het fort, dat tegenwoordig nog altijd goed herkenbaar is, stamt van oorsprong uit de middeleeuwen. In de loop der tijd zijn de verdedigingswerken steeds aangepast aan de nieuwste militaire normen. De fortificatie van Termunde behoort – samen met die van Pillau – tot de twee best bewaarde vestingen aan de zuidkust van de Oostzee. De op het zuidoosten georiënteerde manuscriptkaart laat de situatie van ...
Lees verder
Deze mooi gegraveerde plattegrond uit 1743 toont de fiere nieuwe vestingwerken van de stad Luxemburg, zoals die sinds 1724 zijn aangelegd. Volgens de titelcartouche was de hoofdstad van het gelijknamige hertogdom daarmee de sterkste fortificatie van heel Europa. Het kaartbeeld laat dan ook imponerende verdedigingswerken zien, met talrijke bastions, redoutes en ravelijnen. De befaamde kazematten van Luxemburg dateren al vanaf de 17de eeuw. Beginnend in 1644 bouwden de Spanjaarden de eerste tunnels. Uitbreidingen werden vervolgens gerealiseerd door de Fransen onder leiding van Vauban en in de jaren dertig en veertig van de 18de eeuw verbeterd onder Oostenrijkse heerschappij. Van deze laatstgenoemde ...
Lees verder
Deze fraai ingekleurde plattegrond toont de vesting Bourtange in Groningen. Zoals de titelcartouche aangeeft, stamt het kaartbeeld uit 1742. De plattegrond zelf is echter een jaar later uitgegeven, in 1743, en wel door het beroemde uitgevershuis Covens & Mortier. Bourtange lag op een strategisch belangrijke plek; het vormde als het ware een pas door het gigantische hoogveen- en moerasgebied dat hier vroeger aanwezig was. Al vanaf 1593 werd deze pas militair beschermd door een schans. Aanvankelijk was het verdedigingswerk bedoeld om weerstand te bieden tegen de Spanjaarden. Later, in 1665 en 1672, bood de vesting met succes het hoofd aan de ...
Lees verder
Deze kaart van het Noord-Franse Duinkerken en de nabije omgeving is wat merkwaardig. Zoals de hoofdtitel buiten het kader aan de bovenzijde suggereert, biedt de kaart een beeld van de stad ‘avant la démolition que les Anglois en ont faite en 1714’. Dit kaartbeeld van vóór 1714 is echter aangevuld met de nieuwe militaire versterkingen uit de periode van 1740-1742. De kaart werd gepubliceerd in 1743 door de beroemde Amsterdamse firma Covens & Mortier. We zien een mooi beeld van het 18de-eeuwse Duinkerken, de stad die als maritieme basis toen al langere tijd van strategisch belang was. Dat had natuurlijk ...
Lees verder
Smaakvol getekend, met een goed oog voor de landschapsgesteldheid. Zo kan deze manuscriptkaart van de militaire troepenposities rond de stad Oudenaerde in de toenmalige Zuidelijke Nederlanden getypeerd worden. De maker van de kaart uit 1744 is niet bekend; mogelijk is het een militaire ingenieur geweest. Of het ging om een Franse of een geallieerde ingenieur is evenmin duidelijk. De kaart is weliswaar in de Franse taal, maar dat was destijds vrij gebruikelijk. Het lijkt erop dat de herkomst aan geallieerde zijde moet worden gezocht, gezien de meer gedetailleerde weergave van de Oostenrijkse, Duitse, Engelse en Hollandse troepen. Sinds 1713 (Verdrag van ...
Lees verder
Dit bescheiden kaartje van 17 bij 21 centimeter toont de stad Hellevoetsluis, met een ‘nieuwe grond-tekening’. Het kaartje stamt uit 1745 en is ook opgenomen in het werk ‘Hedendaagsche historie, of tegenwoordige staat van alle volkeren’, dat in vele delen tussen 1739 en 1772 bij Tirion werd gepubliceerd. De ‘nieuwe grond-tekening’ verwijst naar de bouw van de vestingwerken van Hellevoetsluis, die een aanvang nam in 1695 en in 1715 werd voltooid. Duidelijk waarneembaar op het kaartje is het grote maritieme belang van de stad als haven voor oorlogsschepen.
Lees verder
Perspectivisch gezien is deze ‘kaart’ bijzonder. De plattegrond van de stad Alkmaar is namelijk op de kaart in een plat vlak afgebeeld (hoewel de gebouwen en vestingwerken in opstand zijn). De omgeving daarentegen is weergegeven in een vogelvluchtperspectief. De kaart c.q. topografische afbeelding toont het beleg van Alkmaar in 1573. De Spanjaarden begonnen dit beleg op 21 augustus. De nieuwe vestingwerken, waaraan op basis van een ontwerp van Adriaen Anthonisz. ruim een jaar was gewerkt, bleken toen nog niet voltooid. Alleen het zuidwesten van de stad was voorzien van nieuwe bastions. Aan de noordelijke zijde van Alkmaar (op de op het ...
Lees verder
Deze eenvoudige manuscriptkaart van de verdedigingswerken in de omgeving van Bergen op Zoom is mogelijk vervaardigd door een militaire ingenieur. De kaart toont onder meer de linie van Bergen op Zoom naar Steenbergen met de forten die vanaf 1727 volgens het Nieuw-Nederlandse stelsel waren verbeterd. Ten zuiden en oosten van de vesting Bergen op Zoom zijn de zigzagvormen van de Franse aanvalswerken tijdens het beleg van 1747 zichtbaar. Dit beleg vond plaats van 12 juli tot 16 september 1747 tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748). De Franse troepen onder leiding van graaf Von Löwenthal beschoten vanaf 20 juli Bergen op Zoom en ...
Lees verder
Een nieuwskaart geeft een actueel ruimtelijk beeld van een bepaalde gebeurtenis en wordt vaak voorzien van een tekstuele verklaring. Hoewel een uitgebreide verklarende tekst bij deze kleine kaart ontbreekt, is er hier toch sprake van een nieuwskaart. Het document toont namelijk een geografisch overzicht van de Franse aanval op Bergen op Zoom in 1747. Die aanval vond plaats tijdens het beleg van de stad tussen 12 juli en 16 september 1747 in het kader van de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748). De Franse troepen onder leiding van graaf Von Löwenthal beschoten toen vanaf 20 juli Bergen op Zoom en richtten forse verwoestingen aan. ...
Lees verder
De 18de-eeuwse graveur Frans de Bakker ontwierp en vervaardigde deze fraaie plattegrond van de vestingstad Sluis in Zeeuwsch-Vlaanderen. De kaart werd in 1748 op de markt gebracht door het gerenommeerde Amsterdamse uitgevershuis Covens & Mortier. De plaats Sluis is ontstaan aan het einde van de 13de eeuw, in de buurt van het voormalige vissersdorpje Lamminsvliet. De gunstige locatie aan het Zwin leidde tot de ontwikkeling van een havenstad, die door Brugge zelfs als concurrent werd beschouwd. Het Zwin verzandde echter, waardoor niet alleen Brugge en Damme onbereikbaar werden voor zeeschepen maar ook Sluis. De havenfunctie ging vrijwel verloren. Sluis werd toen ...
Lees verder
Deze prachtig gegraveerde kaart uit 1748 biedt een indringend beeld van de defensielinies rondom Bergen op Zoom. Niet alleen de vele verdedigingswerken rondom de stad zijn nauwgezet gekarteerd, maar ook het landschap. Hoogtes zoals duingebieden zijn veelal driedimensionaal (‘in opstand’) ingetekend, evenals bospartijen en houtwallen. Met behulp van deze kaart krijgt men een zeer goede indruk van de toenmalige gesteldheid van het landschap en van de strategische posities van de diverse fortificaties. De kaart is in de Franse taal, wat in die tijd niet ongebruikelijk was. Maar het is ook echt een Frans product, ontworpen door een onbekende Franse ingenieur en ...
Lees verder
De auteur van deze manuscriptkaart van de Langakkerschans of Nieuweschans is helaas niet bekend. Waarschijnlijk is de kaart vervaardigd in het midden van de 18de eeuw. In elk geval staan de in 1744 aangebrachte fortificatieverbeteringen volgens het ‘Nieuw-Nederlandse stelsel’ al ingetekend. De Langakkerschans dateert oorspronkelijk uit 1628. Destijds lag de plaats nog strategisch aan de Dollard. Het ontwerp van de schans was van de ingenieur Matthijs van Voort. De vesting kenmerkte zich door een regelmatige vijfhoek met bastions, een regelmatig stratenpatroon en in het centrum een exercitieterrein. Aan de noordzijde werd een sluis om het omliggende gebied te inunderen. Hoewel ...
Lees verder
Deze eenvoudig ogende plattegrond in handschrift toont de Overijsselse Ommerschans rond het midden van de 18de eeuw. Het betreft een vrij klein verdedigingswerk, dat niettemin een tamelijk bewogen geschiedenis kent. Oorspronkelijk behoorde de schans tot een linie, waarvan ook de vestingen van Coevorden, Bourtange en Bellingwolde deel uitmaakten. De Ommerschans werd omstreeks 1625 aangelegd, ter verdediging van de weg tussen Ommen en Zuidwolde. Deze weg was namelijk een belangrijke doorgaande route door het verder ontoegankelijke veen. De schans moest daarmee het noorden behoeden voor met name Spaanse aanvallen vanuit het zuiden. Ofschoon het verdedigingswerk rond 1670 werd verbeterd, viel de schans ...
Lees verder
Deze kaart toont een herstelplan voor de zuidoostelijke verdedigingswerken van de stad Bergen op Zoom. De kaart is handgetekend door de toenmalige directeur der fortificatiën Adriaan Guillaume Le Vasseur des Rocques (1704-1768), in samenwerking met ene Delage. De herstelwerkzaamheden aan de vesting van Bergen op Zoom waren noodzakelijk, omdat tijdens het beleg door de Fransen van 12 juli tot 16 september 1747 flinke beschadigingen waren ontstaan. Dit beleg vond plaats in het kader van de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748). De Franse troepen onder leiding van graaf Von Löwenthal beschoten toen vanaf 20 juli Bergen op Zoom. Ten zuidoosten werden ook loopgraven (‘approches’) ...
Lees verder
Deze manuscriptkaart biedt een mooi beeld van de imponerende vesting Bergen op Zoom in het midden van de 18de eeuw. Het is niet bekend wie de maker is geweest. Op de kaart zien we tal van letters en cijfers, die echter niet via een legenda worden verklaard. Waarschijnlijk hoorde bij de kaart nog een verklarende toelichting, maar die bevindt zich niet in de collectie van de Universiteitsbibliotheek Utrecht. De kaart vertoont gelijkenis met de kaart van David Willem Coutry Hattinga (1730-1790) uit ca. 1750 en is mogelijk daarnaar gekopieerd. Onder andere zijn de belettering en de becijfering van de bastions ...
Lees verder
Deze fraaie manuscriptkaart uit 1751 toont de vesting van Philippine, centraal gelegen in Zeeuwsch-Vlaanderen. De kaart is waarschijnlijk door een militaire ingenieur vervaardigd, als plan voor het versterken van een deel van de plaatselijke fortificatie. Vandaar de titel aan de bovenzijde van de kaart: ‘Philippine met de geprojecteerde werken’. Bijzonder is de wijze waarop die geplande werken worden weergegeven: wegklapbare papieren ‘overlays’ aan de linker- en rechterzijde tonen de gewenste fortificatieverbetering, terwijl zich daaronder de bestaande situatie bevindt. Op die manier konden de beleidsmakers eenvoudig hun besluitvorming toetsen aan de werkelijkheid. Het plaatsje Philippine lag nog niet zo lang geleden aan ...
Lees verder
Deze slordig getekende manuscriptkaart uit circa 1750 biedt een overzicht van het fort Crèvecoeur en directe omgeving bij ’s-Hertogenbosch. De aanleiding voor het vervaardigen van de kaart is niet duidelijk. Mogelijk is het een vingeroefening geweest van een militair ingenieur of een ontwerp voor een gedrukte kaart. De geschiedenis van Crèvecoeur gaat terug tot 1587, toen in de Tachtigjarige Oorlog door het Staatse leger onder Filips van Hohenlohe hier een verdedigingswerk werd opgericht. Deze militaire versterking moest de scheepsvaart op het riviertje de Dieze controleren. Het verdedigingswerk wisselde meerdere malen van bezetter en in 1599 kwam het in handen van de ...
Lees verder
Deze eenvoudige manuscriptkaart toont aan de oever van de Zuiderzee een redoute, die in 1747 aan de zeezijde gebouwd werd op het zogenoemde ’Havenland’. Deze redoute werd in de 19de eeuw vervangen door een moderner verdedigingswerk, dat iets meer landinwaarts ligt.
Lees verder
Een ‘lege’ kaart, waarvan het doel ook niet helder is. Die typering heeft betrekking op deze manuscriptkaart van Gibraltar ‘& de Spaensche lijnien’. Gelukkig is wel duidelijk wie de tekenaar is geweest: Sierd Geerts [Driesman], commandeur en instructeur ter zee. Geerts werd geboren in 1715 en stierf na 1788. De kaart is te dateren op circa 1750. Op de kaart van Geerts zien we aan de linkerzijde (noord) de Spaanse verdedigingswerken, terwijl rechts de fortificatie van Gibraltar staat weergegeven. Gibraltar ligt zeer strategisch bij de ingang van de Middellandse Zee. Tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713) wisten de geallieerden in augustus 1704 ...
Lees verder
Deze kaart uit circa 1758 toont de Baai van Louisbourg met de gelijknamige vesting. Louisbourg lag destijds in het toenmalige Nieuw-Frankrijk, tegenwoordig het Canadese Nova Scotia. De vesting van Louisbourg dateert uit de 18de eeuw. Met de vrede van Utrecht in 1713 kreeg Groot-Brittannië zeggenschap over een deel van Acadië en Newfoundland. Frankrijk wist echter zijn kolonies Île Royale (Cape Bretoneiland), Île St-Jean (Prins Edwardeiland) en Quebec te behouden. Île Royale was strategisch belangrijk voor Frankrijk, omdat het direct aan de verder door de Engelsen gedomineerde Atlantische kust grensde. Tevens konden de Fransen van hieruit controle uitoefenen over de toegang ...
Lees verder
Een merkwaardige en intrigerende kaart: zo kan deze manuscriptkaart van Drenthe en omliggende gebieden wel getypeerd worden. Het betreft namelijk een niet voltooid linker bovenblad van een vermoedelijk vierbladige kaart. Het onvoltooide karakter zit hem in het feit dat de cartouche rechtsboven niet is ingevuld. Bovendien zijn veel toponiemen in vooral het centrale gedeelte van de kaart met potlood weergegeven en niet met pen nagetrokken. De kaderrand, die alleen aan de linker- en bovenzijde zwaar is aangezet, duidt verder op aangrenzende kaartbladen die waarschijnlijk verloren zijn gegaan. In geval van een vierbladige wandkaart lijkt het erop dat dit document een ...
Lees verder
Deze manuscriptkaart van Coevorden toont de vesting zoals die sinds 1702 was aangelegd volgens het Nieuw-Nederlandse stelsel. De plattegrond is rond 1760 vervaardigd door de militaire ingenieur D.G.B. van Daelhoff. Coevorden lag in het verleden zeer strategisch te midden van de uitgestrekte moerassen in het zuidoosten van Drenthe. Een smalle zandrug bood hier namelijk een natuurlijke doorgang door de woestenij. Vanzelfsprekend ontstond er een nederzetting met een versterking, die op den duur uitgroeide tot een omwalde stad. De aanwezigheid van enkele beken maakte verder de inundatie van het omliggende gebied mogelijk, waardoor de stad vrijwel niet in te nemen was. In de ...
Lees verder
De Zuid-Spaanse stad Cádiz was in het verleden een strategisch belangrijke havenplaats. Niet alleen had het de controle over de scheepvaart op het westelijk deel van de Middellandse Zee, ook vormde het vanaf eind 15de eeuw een knooppunt in de handel op Amerika. De hier gepresenteerd kaart van de Baai van Cádiz is uitgegeven door de Amsterdamse firma Van Keulen. Dit uitgevershuis was een specialist op het terrein van de maritieme cartografie. De kaart is dan ook ‘ten dienst der zeevaart opgesteld’. Ingetekend zijn ondieptes, ankerplaatsen en dieptecijfers. Daarnaast zijn de belangrijkste fortificaties gekarteerd. Linksboven bevindt zich een detailkaart van de ...
Lees verder
Het beleg van Kassel in 1762 vond plaats tijdens de zogeheten Zevenjarige Oorlog, ook wel de Derde Silezische Oorlog genoemd. Deze oorlog begon in 1756 en eindigde in 1763 met de Vrede van Parijs. De strijd was te beschouwen als een vervolg op de Oostenrijkse Successieoorlog. Tegenover de ‘geallieerden’ – Pruisen, Groot-Brittannië en Hannover – stonden het Russische Rijk, Oostenrijk, Zweden, Saksen en Frankrijk. Niet eerder was op Europees grondgebied op zo’n grote schaal een oorlog uitgevochten. De strijd rondom Kassel, dat in 1762 in Franse handen was, betrof het sluitstuk in de Zevenjarige Oorlog. Onder commando van hertog Friedrich August ...
Lees verder
De stad Arnhem figureert in al haar vroegere glorie op deze fraaie plattegrond uit circa 1765. De kaart is handgetekend en mogelijk gebaseerd op de vestingplattegrond van Arnhem uit 1702 door Peter Passavant en op de vestingplattegrond uit 1754 door de bekende cartografenfamilie Hattinga. Op grond van gelijkenis met de schrijfwijze van toponiemen op de vestingplattegrond van Coevorden (Kaart: Moll 651) lijkt de kaart te zijn vervaardigd door Duedo Gijsbert Bernardus van Dalhoff (?-1815). De geschiedenis van Arnhem als vestingstad gaat terug tot op de 13de eeuw. Toen begon men met de aanleg van een stenen stadsmuur. In de eeuwen daarop ...
Lees verder
Deze kaart uit circa 1770 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de westzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart met een gele kleur staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Het aanpassen van de verdedigingswerken is in de geschiedenis van Maastricht meer regel dan uitzondering geweest. Al vanaf de Romeinse tijd werd de stad voorzien van versterkingen. Begonnen met een castellum, kreeg Maastricht in de middeleeuwen een ommuring. Halverwege de 16de eeuw noopte ...
Lees verder
Deze kaart uit circa 1772 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de noordzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Het aanpassen van de verdedigingswerken is een frequent terugkerende gebeurtenis in de geschiedenis van Maastricht. Al vanaf de Romeinse tijd werd de stad voorzien van versterkingen. Begonnen met een castellum, kreeg Maastricht in de middeleeuwen een ommuring. Deze eerste ommuring, met dertien poorten, dateerde uit de 13de ...
Lees verder
Deze kaart uit 1772 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de westzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Het aanpassen van de verdedigingswerken is in de geschiedenis van Maastricht meer regel dan uitzondering geweest. Al vanaf de Romeinse tijd werd de stad voorzien van versterkingen. Begonnen met een castellum, kreeg Maastricht in de middeleeuwen een ommuring. Deze eerste ommuring, met dertien poorten, dateerde uit de 13de ...
Lees verder
Deze kaart uit 1772 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de westzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Het aanpassen van de verdedigingswerken is in de geschiedenis van Maastricht meer regel dan uitzondering geweest. Al vanaf de Romeinse tijd werd de stad voorzien van versterkingen. Begonnen met een castellum, kreeg Maastricht in de middeleeuwen een ommuring. Deze eerste ommuring, met dertien poorten, dateerde uit de 13de ...
Lees verder
Deze kaart uit 1772 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de westzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Het aanpassen van de verdedigingswerken is in de geschiedenis van Maastricht meer regel dan uitzondering geweest. Al vanaf de Romeinse tijd werd de stad voorzien van versterkingen. Begonnen met een castellum, kreeg Maastricht in de middeleeuwen een ommuring. Deze eerste ommuring, met dertien poorten, dateerde uit de 13de ...
Lees verder
Deze kaart uit circa 1772 toont de verdedigingswerken aan de zuidzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte waarschijnlijk deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De kaart geeft de plaatselijke situatie aan vóór de aanpassing van de vestingwerken. In de collectie van de Universiteitsbibliotheek Utrecht (Moll 690f) bevindt zich een bijbehorende kaart van hetzelfde gebied, met daarop de geplande nieuwe situatie. Het aanpassen van de verdedigingswerken is in de geschiedenis van Maastricht meer regel dan uitzondering geweest. Al vanaf de Romeinse tijd werd de ...
Lees verder
Deze kaart uit circa 1772 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de zuidzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte waarschijnlijk deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De kaart geeft de gewenste situatie aan; met een stippellijn is de bestaande situatie ingetekend. Het was de bedoeling om het oude hoornwerk te vervangen door ravelijnen, lunetten en andere moderne vestingbouwkundige werken. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. In de collectie van de Universiteitsbibliotheek Utrecht (Moll 690e) bevindt zich een ...
Lees verder
Deze kaart uit 1774 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de west- en noordzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Het aanpassen van de verdedigingswerken is in de geschiedenis van Maastricht meer regel dan uitzondering geweest. Al vanaf de Romeinse tijd werd de stad voorzien van versterkingen. Begonnen met een castellum, kreeg Maastricht in de middeleeuwen een ommuring. Deze eerste ommuring, met dertien poorten, dateerde uit ...
Lees verder
Deze kaart uit circa 1775 toont enkele geplande verdedigingswerken aan de westzijde van de vesting Maastricht. De kaart maakte deel uit van de plannen van de toenmalige directeur der fortificaties Carel Diederik Du Moulin ter verbetering en modernisering van de Maastrichtse fortificaties. De voorgenomen verbeteringen, die op de plankaart staan weergegeven, zijn daadwerkelijk uitgevoerd. Het aanpassen van de verdedigingswerken is in de geschiedenis van Maastricht meer regel dan uitzondering geweest. Al vanaf de Romeinse tijd werd de stad voorzien van versterkingen. Begonnen met een castellum, kreeg Maastricht in de middeleeuwen een ommuring. Deze eerste ommuring, met dertien poorten, dateerde uit de ...
Lees verder
Deze in Parijs gepubliceerde kaart heeft de Frans-Spaanse invasie van het eiland Menorca in 1781 als centrale thema. Door middel van een detailkaart van de Baai van Mahón en twee overzichtskaarten van het eiland en het westelijk deel van de Middellandse Zee wordt een treffende beeld geschetst van de toenmalige krijgsverrichtingen. De natuurlijke haven van Mahón, in het oosten van Menorca, is altijd uitstekend geschikt geweest voor schepen met een grote diepgang. Daarmee was het als één van de weinige havens in de Middellandse Zee van strategisch grote betekenis. Niet voor niets was Menorca gedurende een groot gedeelte van de 18de ...
Lees verder
De Zuid-Franse plaats Saint-Jean-de-Luz ligt aan een natuurlijke baai van de kust van de Golf van Biskaje. Bijna vanzelfsprekend kon het zich ontwikkelen tot een belangrijke havenlocatie. Vanaf de 16de eeuw werd Saint-Jean-de-Luz een uitvalsbasis voor piraten, die in dienst van de Franse koning vochten. In 1660 trouwde Lodewijk XIV hier met Maria Theresa van Oostenrijk. Hevige stormen zouden de plaats in de historie met enige regelmaat teisteren. De hier gepresenteerde en mooi gedecoreerde plattegrond toont Saint-Jean-de-Luz rond het jaar 1785. De kaart is vervaardigd met het oog op de uitbreiding en verbetering van de haven. De al uitgevoerde en nog ...
Lees verder
Deze manuscriptkaart van de vesting van Delfzijl is vermoedelijk gemaakt door een anonieme militaire ingenieur als oefening in het kaarttekenen. De nadruk ligt duidelijk op de weergave van de fortificatie met enkele dwarsprofielen van bastions en courtines. Toch is ook de topografie binnen de vesting globaal ingevuld, waarbij de bijzondere gebouwen, bouwblokken en stenen bouwwerken rood omkaderd zijn. De begrenzing van het voormalige fort is met een stippellijn aangegeven. Sinds 1877 is de vesting Delfzijl geleidelijk aan ontmanteld. Tegenwoordig herinnert nog maar weinig aan de ooit zo fiere fortificatie.
Lees verder
Deze kaart uit 1787 van de omgeving van het Franse Cherbourg getuigt van een bijzonder project om de stad te transformeren tot een havenplaats. Als aanvulling op de reeds bestaande havens Brest en Toulon, wilde de Franse koning Lodewijk XIV een nieuwe haven aan de kust van het Kanaal. Eerste pogingen daartoe in de jaren tachtig van de 17de eeuw strandden. Bijna een eeuw later blies Lodewijk XVI het plan echter weer nieuw leven in. Men besloot tot het bouwen van een vier kilometer lange dijk tussen Isle Pelée en de landpunt bij Querqueville. Door middel van 90 grote met ...
Lees verder
Tussen 1787 en 1792 heerste tussen het Russische Rijk en het Ottomaanse Rijk een bloedige oorlog. Het was niet de eerste keer dat deze partijen strijd leverden: vanaf 1600 lagen ze al vijf keer eerder in de clinch met elkaar. Zo ook tussen 1768 en 1774, toen de Ottomanen het onderspit delfden. De gebieden, die de Turken toen verloren, moesten nu herwonnen worden. In 1787 kreeg het Russische Rijk dan ook de oorlogsverklaring overhandigd. De Ottomanen bleken echter niet goed voorbereid te zijn op de strijd en kwam er daarnaast pas laat achter dat het Russische Rijk met Oostenrijk een ...
Lees verder
Van 1788 tot 1790 vond een militair conflict plaats tussen Zweden en het Russische Rijk. Het was vooral een zeeoorlog, die uiteindelijk niet beslist zou worden. In de jaren 1788 en 1789 kreeg Rusland hulp van de Denen en Noren. De Zweeds-Russische oorlog was in zekere zin ingegeven door de westerse grootmachten, waaronder Groot-Brittannië, Nederland en Pruisen. Zij waren bevreesd voor een te grote macht van het Russische Rijk in het Midden-Oosten. De Russen boekten namelijk het ene na het andere succes in de Russisch-Turkse Oorlog (1787-1792). Het westen riep daarom de Zweedse koning Gustaaf III op om Rusland in het ...
Lees verder
Tussen 1788 tot 1790 heerste een oorlog tussen Zweden en het Russische Rijk. Het betrof vooral een zeeoorlog, die uiteindelijk onbeslist zou eindigen. De Zweeds-Russische oorlog was in zekere zin ingegeven door de westerse grootmachten, waaronder Groot-Brittannië, Nederland en Pruisen. Zij waren bevreesd voor een te grote macht van het Russische Rijk in het Midden-Oosten. De Russen boekten namelijk het ene na het andere succes in de Russisch-Turkse Oorlog (1787-1792). Het westen riep daarom de Zweedse koning Gustaaf III op om Rusland in het noorden aan te vallen, waardoor de Russische aandacht van het zuidelijke front zou worden afgeleid. Met ...
Lees verder
Deze keurig gegraveerde en meetkundig betrouwbare kaart is vervaardigd naar aanleiding van de schermutselingen rond Amsterdam tussen de Hollandse patriotten en de Pruissische interventiemacht onder leiding van de hertog Karel Willem Ferdinand van Brunswijk. Tegen het einde van de 18de eeuw ontstond onder gemotiveerde Nederlandse burgers een democratiseringsbeweging. Deze ‘patriotten’ waren fel gekant tegen het absolutistische bewind van stadhouder Willem V. Zij wilden gekozen volksvertegenwoordigers, die – ook religieus gezien – een afspiegeling van de bevolking vormden. Daarnaast waren de patriotten voorvechters van vrijheid van vergadering en van meningsuiting. Op 9 mei 1787 kwam het in Utrecht tot een treffen tussen ...
Lees verder
Tijdens het bewind van stadhouder Willem V (1751-1795) ontstond buiten de province Holland een democratische beweging, die zich tegen het bewind van Oranje keerde. Van ongeveer 1782 tot 1787 heeft dit democratische patriottisme zich in een deel van de Republiek kunnen vestigen, zij vormden daar een eigen leger. In juni 1787 werd de Duitse avonturier Frederik Rijngraaf van Salm door de patriotten aan het hoofd van het leger te Utrecht gesteld. Utrecht was destijds een heus bolwerk van patriotten. Ten einde zijn macht te herstellen, omsingelde stadhouder Willem V in mei 1787 de Domstad. In een poging om de strategisch ...
Lees verder
Deze beeldende manuscriptkaart is, zoals rechtsonder op de kaart wordt vermeld, getekend door ene ‘Briatte’. Waarschijnlijk betrof dit luitenant-kolonel J.B. Briatte, die rond 1790 gelegerd was te Arnhem. De kaart toont de verdedigingswerken van het Fort Geldersoord, nabij Westervoort en Duiven. Het fort werd in 1741 en 1742 aangelegd, ter bescherming van de inlaatsluis voor inundatie van het gebied tussen Westervoort en Doesburg. Van de oorspronkelijke schansen resteren tegenwoordig nog enkele uiterlijke begrenzingen, die vooral geaccentueerd worden door struiken en bomenrijen. Ook het inundatiekanaal ten oosten van het fort is nog goed te herkennen.
Lees verder
Deze manuscriptkaart betreft een plan voor het versterken van de bestaande batterij bij Zwartenhoek, in Zeeuwsch-Vlaanderen. Die batterij maakte deel uit van de verdediging van het Land van Axel. Oorspronkelijk was de verdediging van dit gebied gebaseerd op de watervlakten rondom het toenmalige eiland en op de vestingen Terneuzen en Axel. Aan het einde van de 17de eeuw bleek echter dat het slikkengebied aan de zuidoostzijde van het eiland doorwaadbaar was geworden. Deze verlanding van het krekensysteem zette door in de 18de eeuw en vanuit defensie klonk de roep om het gehele slikkengebied ten zuiden en zuidoosten van Axel te ...
Lees verder
Deze manuscriptkaart van het landgoed Groenestein en omgeving is in 1799 vervaardigd door de ‘Eleves der Artillerieschool’, H.J. Weits, J. Kronenberg en B.W. Cranssen. Waarschijnlijk is de kaart het resultaat van een oefening in het landmeten en kaarttekenen. De enige verwijzing naar militaire elementen op de kaart is de aanduiding ‘Afgraving der niewe=Werken’, de grens van de Linie van Helpman. Het Huis Groenestein werd gebouwd in 1685 door Lucas Alting. Het is één van de vele buitenplaatsen, die rijke Groningers in de 17de eeuw buiten de vesting met name in de buurt van Helpman lieten bouwen. In 1871 werd het Huis ...
Lees verder
Met deze manuscriptkaart is iets bijzonders aan de hand: het betreft namelijk een rond 1800 getekende kopie van een kaart uit circa 1750, die op zijn beurt weer de situatie van 1672 weergeeft. De gekopieerde historische kaart toont het beleg van Groningen door de bisschop van Münster tijdens dit zogenoemde ‘rampjaar’. De Münsterse bisschop Bernhard von Galen – in de volksmond Bommen Berend – maakte aanspraak op de gebieden in en om Groningen. Eens hadden die gebieden immers tot zijn bisdom behoord. Tijdens de veldtocht overrompelde het leger van de bisschop een serie steden en vestingen in Overijssel en Drenthe. Coevorden ...
Lees verder
Deze grootschalige manuscriptkaart toont twee lunetten – de kaarttitel spreekt abusievelijk over redoutes – van de voormalige verdedigingslinie tussen de stad Groningen en Helpman of Helpen. Met de aanleg van de gracht voor deze zogeheten Helperlinie of Linie van Helpman werd begonnen in 1695. De verdedigingszone moest de stad Groningen beschermen tegen aanvallen vanuit het zuiden, via de Hondsrug. Vanaf deze positie had Bernhard von Galen, de bisschop van Münster, in 1672 immers beschietingen op de stad gedaan. Het uiteindelijke ontwerp van de Helperlinie stamde uit de jaren 1698-1700 en was van de hand van Menno van Coehoorn (1641-1704). De linie ...
Lees verder
Deze eenvoudig ogende manuscriptkaart toont de zogeheten Linie van Helpman, een met elkaar verbonden reeks fortificaties tussen de stad Groningen en het plaatsje Helpman of Helpen. De verdedigingszone lag dwars op de Hondsrug en moest de stad Groningen beschermen tegen aanvallen vanuit het zuiden. Vanaf deze positie had Bernhard von Galen, de bisschop van Münster, in 1672 immers beschietingen op de stad gedaan. Het uiteindelijke ontwerp van de ruim twee kilometer lange Linie van Helpman stamde uit de jaren 1698-1700 en was van de hand van Menno van Coehoorn (1641-1704). De linie telde enkele lunetten en redoutes, die met elkaar verbonden ...
Lees verder
Deze grootschalige manuscriptkaart toont drie lunetten van de voormalige verdedigingslinie tussen de stad Groningen en het plaatsje Helpman of Helpen. Met de aanleg van de gracht voor deze zogeheten Helperlinie of Linie van Helpman werd begonnen in 1695. De verdedigingszone moest de stad Groningen beschermen tegen aanvallen vanuit het zuiden, via de Hondsrug. Vanaf deze positie had Bernhard von Galen, de bisschop van Münster, in 1672 immers beschietingen op de stad gedaan. Het uiteindelijke ontwerp van de Linie van Helpman stamde uit de jaren 1698-1700 en was van de hand van Menno van Coehoorn (1641-1704). De linie bestond uit enkele lunetten ...
Lees verder
Op deze mooi gegraveerde kaart van Noord-Italië valt vooral de reliëfweergave op. De kaart uit 1803 toont de schermutselingen tijdens de zogeheten Tweede Coalitieoorlog (1799-1802), één van de Napoleontische oorlogen. In Noord-Italië vonden toen gevechten plaats tussen enerzijds Franse troepen (in blauw) en anderzijds Oostenrijkse legerkorpsen (in rood). Vooral de Slag bij Marengo – centraal op de kaart bij de plaats Alessandria – op 14 juni 1800 sprak tot de verbeelding. Die veldslag wist Napoleon ternauwernood te winnen, maar hij presenteerde het als een glansrijke en doorslaggevende zege. Ook deze kaart, in Parijs uitgegeven en dus een representant van de ...
Lees verder
Deze gedetailleerde kaart uit 1805 toont het militaire kamp van de Bataven en Fransen ten oosten van Zeist. Dit ‘Kamp Zeist’ werd in 1804 opgericht door de Franse generaal Auguste de Marmont, die met zijn troepen in Utrecht was ingekwartierd. Vanaf het zogeheten ‘Kamp Zeist’ konden zijn troepen beter oefenen op de plaatselijke heide. Het was niet voor het eerst in de geschiedenis dat bij Zeist een kampement lag. Eerder al, in 1672, verbleef de befaamde Franse koning Lodewijk XIV met zijn leger in Zeist. Ruim honderd jaar later, in 1787, richtte men tijdens de burgeroorlog tussen patriotten en prinsgezinden wederom ...
Lees verder
Deze kleine en eenvoudige kaart toont een beeld van de posities van de diverse legereenheden tijdens de befaamde Slag bij Austerlitz, op 2 december 1805. De veldslag, ook wel Driekeizerslag genoemd, vloeide voort uit de Derde Coalitieoorlog tegen Napoleons Franse keizerrijk. Bij Austerlitz, in de buurt van het Tsjechische Brno, kwam het tot een treffen tussen de Fransen enerzijds en Oostenrijkers en Russen anderzijds. Hoewel Napoleon het moest doen met een duidelijke numerieke minderheid, zorgde zijn strategie voor een briljante overwinning. Hij stelde zich met zijn legers op in een dal en lokte zijn tegenstanders – die op een hoogte zaten ...
Lees verder
Deze nieuwskaart toont de opmars van het Franse leger in Rusland, tijdens Napoleons campagne in 1812. Het is daarmee een vroege thematische kaart, die door middel van grafische symbolen en lijnelementen de fronten en gevechtshandelingen illustreert. De rechthoeken en lijnen met een blauwe, rode, gele en grijze kleur symboliseren de posities en troepenbewegingen van de Fransen en hun bondgenoten; die met een groene kleur de Russen. De kaart geeft een goede ruimtelijke weergave van de militaire ontwikkelingen tot 21 augustus 1812, enkele dagen nadat Napoleon met zijn troepen de rivier de Dnjepr was overgestoken. Te zien is hoe diep de ...
Lees verder
Met deze kaart werd het thuispubliek op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen tijdens Napoleons veldtocht tegen Rusland in 1812. De kaart toont de opmars van het Franse leger in de periode van 8 augustus tot 20 september van dat jaar. Het is een vroege thematische kaart, die door middel van grafische symbolen en lijnelementen de fronten en gevechtshandelingen illustreert. De rechthoeken en lijnen met een blauwe en rode kleur symboliseren de posities en troepenbewegingen van de Fransen en hun bondgenoten; die met een groene kleur van de Russen. De kaart geeft een goede ruimtelijke weergave van de militaire ontwikkelingen ...
Lees verder
Deze kaart van de Slag bij Tolentino uit 1821 is gedrukt met behulp van een lithografische steen. De kaart is vervaardigd door Jean Baptiste Ambroise Marcelin Jobard en verscheen in het boek ‘Campagne des Autrichiens contre Murat en 1815’ (Brussel: A. Wahlen & compagnie). De Slag bij Tolentino vond op 2 en 3 mei 1815 plaats tijdens de zogeheten Zevende Coalitieoorlog, één van de Napoleontische oorlogen. De Zevende Coalitieoorlog bestrijkt de periode tussen Napoleons ontsnapping van Elba in februari 1815 tot zijn nederlaag in de Slag bij Waterloo in juni 1815. De slagvelden bevonden zich toen hoofdzakelijk in de Zuidelijke Nederlanden. ...
Lees verder
Dit eenvoudige kaartje was op 22 december 1827 als bijlage gevoegd bij de ‘Arnhemsche Courant’. Lezers van de krant werden op die manier op de hoogte gebracht van de ontwikkelingen tijdens de Zeeslag bij Navarino (of Slag in de Baai van Navarino) op 20 oktober 1827. Het ging hierbij om een beslissend gevecht in de Griekse vrijheidsstrijd en was de laatste grote zeeslag in de geschiedenis met uitsluitend zeilschepen. Tegenwoordig wordt Navarino Pylos genoemd. Lange tijd was de plaats en de baai in vreemde handen, waaronder die van Venetianen en Ottomanen. In maart 1821 verklaarden Griekse vrijheidsstrijders echter de oorlog aan ...
Lees verder
Deze kaart van de Schelde ten noorden van Antwerpen is in 1832 vervaardigd om een beeld te geven van de stand van zaken tijdens de strijd om de Belgische onafhankelijkheid. Die strijd laaide op vanaf 1830 en resulteerde in talrijke schermutselingen en gevechtshandelingen tussen de Belgische revolutionairen en het Nederlandse regeringsleger. In Antwerpen werd tijdens de Belgische opstand de plaatselijke citadel verdedigd door de Nederlandse generaal David Hendrik Chassé. Hij liet in oktober 1830 de stad langdurig beschieten en wist de citadel in Nederlandse handen te houden. Daarmee bleef het regeringsleger de controle houden op Antwerpen en deels ook op ...
Lees verder
Door middel van een lithografische steen is deze kaart afgedrukt. Het drukken werd verricht door de firma Houtman te Utrecht. De kaart toont de stad Antwerpen tijdens het beleg door Franse troepen in 1832. Dit beleg vond plaats in het kader van de Belgische onafhankelijkheidsstrijd die vanaf 1830 was opgelaaid. Tijdens de Belgische opstand werd de Antwerpse citadel verdedigd door de Nederlandse generaal David Hendrik Chassé. In oktober 1830 liet hij de stad langdurig beschieten en werden forse verwoestingen aangericht in vooral de wijk Sint-Andries. Op de kaart staat het getroffen gebied aangeduid met een gele kleur en de tekst ‘Beschoten ...
Lees verder
Deze nieuwskaart van het beleg van de citadel van Antwerpen in 1832 is van Belgische makelij en informeerde het Belgische publiek over de actuele militaire stand van zaken. De belegering van Antwerpen door Franse troepen vond plaats tijdens de Belgische strijd om onafhankelijkheid. Die strijd laaide op vanaf 1830 en resulteerde in talrijke schermutselingen en gevechtshandelingen tussen de Belgische revolutionairen en het Nederlandse regeringsleger. In Antwerpen werd tijdens de Belgische opstand de plaatselijke citadel verdedigd door de Nederlandse generaal David Hendrik Chassé. Hij liet in oktober 1830 de stad langdurig beschieten en wist de citadel in Nederlandse handen te houden. ...
Lees verder
Deze kaart toont de citadel van Antwerpen tijdens het beleg door Franse troepen in 1832. Dit beleg vond plaats in het kader van de Belgische onafhankelijkheidsstrijd die vanaf 1830 was opgelaaid. Tijdens de Belgische opstand werd de Antwerpse citadel verdedigd door de Nederlandse generaal David Hendrik Chassé. In oktober 1830 liet hij de stad langdurig beschieten en werden forse verwoestingen aangericht in vooral de wijk Sint-Andries. Chassé wist de citadel in Nederlandse handen te houden, maar moest eind december 1832 na een beleg van 25 dagen en zware artilleriebeschietingen door het interveniërende Franse leger het hoofd buigen. Het zou echter nog ...
Lees verder
Deze wat slordig getekende plattegrond van de stad Antwerpen dateert waarschijnlijk van vlak na de Nederlandse overgave van de citadel aan de Belgische revolutionairen in 1832. Tijdens de Belgische strijd om onafhankelijkheid vanaf 1830 werd de Antwerpse citadel verdedigd door de Nederlandse generaal David Hendrik Chassé. In oktober van dat jaar beschoot hij de stad langdurig. Chassé wist de citadel in Nederlandse handen te houden, maar moest eind december 1832 na een beleg van 25 dagen en zware artilleriebeschietingen door het interveniërende Franse leger het hoofd buigen. Het zou echter nog tot 1839 duren alvorens Nederland de Belgische onafhankelijkheid erkende. De ...
Lees verder